maandag 30 september 2013

De trendbril 2013

Enkele weken geleden presenteerden een aantal gerenommeerde Nederlandse trendwatchers de Trendrede 2013. Uiteraard met een dikke knipoog naar de troonrede met het gelijknamige jaartal. Het initiatief van de Trendrede helpt om meer grip te krijgen op veranderingen die gaande zijn in de samenleving. Zo geeft het een doorkijkje naar de middellange termijn veranderingen die ons te wachten staan. In het huidige tijdperk zijn dat er dat enorm veel, maar natuurlijk staan ze niet los van elkaar. De trendrede 2013 geeft ons een visie op de samenhang die te zien is. De ultieme waarheid op dit gebied bestaat natuurlijk niet, maar de ordening is meer dan verdienstelijk. En wat mij betreft zeer herkenbaar vanuit alles wat momenteel speelt binnen onderwijs.

De trendrede 2013, evenals die van de vorige jaren, is hier te vinden. Om het u nog gemakkelijker te maken heb ik een poging gedaan om de grote lijn samen te pakken in één plaatje. Voor mij is dat de bril waarmee ik kijk naar trends op het gebied van leren, innoveren en organiseren. Vandaar de naam Trendbril 2013. De bril lijkt me wel een aardige metafoor, want als die niet goed is, is het ook niet mogelijk om de juiste zaken en verbanden te zien. Mij geeft deze ordening een goede houvast bij het begrijpen en interpreteren van de veranderingen en transities die waar te nemen zijn. Wellicht help ik u er ook mee.


(Klik op de afbeelding om deze te vergroten.)

donderdag 26 september 2013

Stijgen of dalen de leerresultaten door de referentieniveaus?

De referentieniveaus vinden langzamerhand hun weg naar de (basis)schoolklassen. Terecht zegt u nu dat dat toch ook de bedoeling is. Natuurlijk, ze zijn er niet om opgeborgen te worden in de administratieve bureaulade van de beleidsmedewerker onderwijs van de gemeente Landerd of West Maas en Waal. Maar toch maak ik me zorgen. Het grote gevaar blijft aanwezig dat het grotere appel dat gedaan wordt op het omgaan met verschillen in praktijk gaat leiden tot devaluatie van de leerresultaten. Precies het tegenoverstelde van wat de bedoeling is dus. Uit vele onderzoeken (zie ondermeer het boek 'Visible learning' van Hattie uit 2008) blijkt overduidelijk dat het verlagen van de verwachtingen heel vaak tot slechtere leerresultaten gaat leiden. Het leerstofaanbod van vermeend zwakke leerlingen wordt te snel beperkt en daardoor is eveneens het maximaal haalbare prestatieniveau teruggebracht. Om dit te voorkomen, is het goed om een aantal piketpaaltjes te slaan. Ik heb er 12 bij elkaar gezet in de onderstaande discussiefilm.


vrijdag 6 september 2013

Leren doe je met je horloge

Onlangs introduceerde Samsung de Galaxy Gear Smartwatch. Zeker niet als eerste, want een aantal andere aanbieders was de Koreaanse innovatiemachine al voor. En ook de andere aanbieders in het smartsegement, waaronder de firma die altijd zegt anders te denken, zullen spoedig volgen. De Smartwatch is een horloge dat heel veel dingen kan die we op dit moment met onze smartphone of tablet doen. Dit alles natuurlijk wel in een heel handzaam formaatje en tegen acceptabele kosten. Je mag er dus best de verwachting aan koppelen dat het allemaal binnen niet al te lange tijd voor een breed publiek beschikbaar is. En omdat het een horloge betreft zou het ook heel snel al achter de klasdeur kunnen belanden. Natuurlijk eerder vanuit het perspectief van 'bring your own device' dan als apparaat verstrekt door de school. Maar toch.

Je hoeft geen leerfuturoloog te zijn om je een idee te vormen van wat dat zou kunnen betekenen. Het wordt nog makkelijker om via het internet de verbinding leerling - wereld tot stand te brengen. En de apps die betekenis hebben voor het leren zullen daarna ook niet lang op zich laten wachten. Inmiddels zien we ook dat goede spraaktechnologie, vaak helaas nog niet in het Nederlands, het typen niet meer noodzakelijk maakt. Dit betekent simpelweg dat het oppervlak van het device een stuk kleiner kan. Het horloge lijkt dan wel heel erg klein, maar bij deze redenering gaan we er vanuit dat alles te zien zou moeten op dit kleine schermpje. Dat is maar de vraag. Steeds vaker zie je dat een klein apparaatje het signaal streamt naar een groter scherm. Schermen die je op iedere hoek van de straat ziet en waarvan er ook meer dan genoeg zijn te vinden binnen de school.

Kortom, ook een smartwatch gaat een bijdrage leveren aan bredere verspreiding van de ooit schaarse leerstof. Verder zal, mede door deze ontwikkeling, de leraar er een assistent bij krijgen als het gaat om het aanleren van vaardigheden en het verwerven van nieuwe kennis. Daarmee hoeft het niet per definitie te leiden tot het anders organiseren van het leren, want dat hebben we al te vaak gedacht. Maar de mogelijkheden om het anders te doen, nemen wel weer toe. Het klassieke verhaal van schaarse leerstof die via een schaarse docerende zender naar een onwetende massa moet worden gebracht, gaat steeds minder op. De traditionele manieren om onderwijs te geven worden er niet fout door, maar de variatiemogelijkheden zullen toenemen. Kortom, steeds meer ingrediënten om het nog leuker te maken, komen beschikbaar. Daar kan toch niemand op tegen zijn.

Wil je een beeld krijgen van wat een smartwatch op dit moment kan, bekijk dan bijvoorbeeld eens het volgende (demo)filmpje.


dinsdag 3 september 2013

De leerkracht heeft er een nieuwe assistent bij

ICT heeft de wereld een totaal ander aanzien gegeven. Er is nauwelijks een vak te vinden dat niet grondig is veranderd onder invloed van informatie- en communicatietechnologie. Natuurlijk is deze technologie geen doel op zich. Maar als het dan toch een bijzaak is, dan toch wel een heel belangrijke. In het onderwijs heeft het echt lang geduurd voordat computers en andere digitale apparatuur het vak van leerkracht gericht gingen ondersteunen. Veel te lang was ICT iets dat erbij kwam. Iets dat ook nog moest.

Ik ben blij dat daar verandering in is gekomen. Op dit moment staan we aan de vooravond van een echte digitale doorbraak, waarbij het digitale ook daadwerkelijk iets gaat betekenen voor de kwaliteit van het leren en voor het aanbieden van leerstof. Iets waardoor het vak van leerkracht effectiever en aantrekkelijker wordt. Het biedt leerkrachten de mogelijkheid om bezig te zijn met de dingen die er echt toedoen: lesgeven en kinderen begeleiden. En als het even mogelijk is, worden alle ondersteunende management- en administratie-activiteiten overgelaten aan de computer. Eindelijk.

In onze ontwikkelkeuken hebben wij gewerkt aan een digitale leerkachtassistent nieuwe stijl. De eerste methode waarin deze te zien zal zijn, is de nieuwe versie van Taal in beeld. Versie 2 dus. Vervolgens zullen we samen met heel veel leerkrachten op zoek gaan naar nog meer gebruiksgemak en andere verbetermogelijkheden. Deze versie zal dan ook gekoppeld gaan worden aan andere methoden. Kortom, we ontwikkelen rechtstreeks vanuit het enige hart van de onderwijspraktijk: het klaslokaal.

Om een beeld te geven van wat de digitale leerkachtassistent van Taal in beeld 2 zoal kan, hebben we een demonstratiefilmpje gemaakt. Mocht u geïnteresseerd zijn, met één klik en vijf boeiende minuten kijken en luisteren weet u alles. Heeft u daarna vragen, opmerkingen, toevoegingen of suggesties? Uw reactie doet ertoe.